این مطلب ۲۵۹ بار خوانده شده

لزوم ارتقای شاخص های کیفی خدمات در مدیریت مساجد

به منظور رفع نقاط ضعف عملکردي مسجد در عرضه خدمات، اولین گام، شناسایی اجزا و عناصر کیفیت خدمات در مسجد است.
فارسی

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سازمان بسیج مساجد و محلات استان گیلان، بدیهی است کیفیت برنامه ها و خدمات بر جذب مخاطبان بویژه جوانان به مسجد تأثیر قابل توجهی دارد. قوي بودن کیفیت خدمات همچنین احتمال تأثیرگذاري مسجد و ایجاد تحول در مأمومان مساجد را افزایش می دهد. کیفیت خدمات یکی از ابعاد اصلی در الگوي عملکرد اثربخش مسجد است.

یکی از پیش نیازهاي توسعه خدمات مساجد به منظور تحقق اثربخشی، شناسایی اجزاي الگوي کیفیت خدمات است. واقعاً چگونه می توان بدون شناخت عوامل و عناصر کیفیت خدمات در مساجد، سخنی از تهیه برنامه هاي ارتقاي کیفیت خدمات مساجد به زبان آورد؟

در موضوع کیفیت برنامه ها و خدمات مساجد نقاط ضعف جدي وجود دارد. عدم اقامه تمامی نمازهاي جماعت روزانه بویژه نماز صبح، وجود کمبود در برگزاري نماز جماعت مانند تأخیر و یا عدم تشکیل نماز جماعت به علت عدم حضور امام جماعت مسجد، وجود فواصل زمانی گاه طولانی بین دو نماز، تحت تأثیر قرار گرفتن نماز جماعت توسط برخی برنامه ها، مقطعی بودن برنامه هاي غیرنیایشی، برخورد نامناسب خادم مسجد بویژه با افراد کم سن، تسلط سلیقه شخصی بر برنامه ها به جاي حاکمیت مبانی دینی، ضعف رعایت ارزشهاي دینی در رفتار برخی فعالان با مأمومان، رفتار سیاسی حزبی و جانبدارانه برخی فعالان، ضعف در رعایت حقوق همسایگان مانند پخش قرائت قرآن و دو اذان و گاه صداي سخنرانی و عزاداري از بلندگوي مساجد (و ناآگاهی به حقوق همسایگان مسجد در بسیاري از موارد)، ازدحام در اطراف مساجد و ایجاد سروصدا، کثیف نمودن محیط اطراف مسجد هنگام پذیرایی یا اطعام، عدم رعایت شایسته نظافت و بهداشت محیط مسجد، فرسودگی فضاي کالبدي برخی مساجد، خوش بو نبودن فضاي مسجد، قرائت اذان و دعاها با صداي غیر نیکو، تنوع کم در مجریان مانند مداح، سخنران، مؤذن و مکبر، بسته بودن درب مسجد در بیشتر ساعات شبانه روز و ضعف استفاده از تجهیزات رایانه اي فرهنگی ـ هنري از نقاط ضعف برخی مساجد در بعد کیفیت برنامه ها و خدمات است.

تنوع برنامه هاي نیایشی مانند نماز جماعت از اهمیت ویژه ای برخوردار است. برگزاري تمامی وعده هاي نماز جماعت، تعیین جانشین براي امام مسجد در مواقع عدم حضور، برگزاري نماز جماعت به فاصله نزدیک بعد از اذان، کوتاه کردن فاصله زمانی بین دو نماز، رعایت اعتدال و اختصار در نماز جماعت منجر به ارتقاي کیفیت این شاخص است.

کم توجهی ارتباطی به نمازگزاران، اثربخشی مسجد را قویاً کاهش می دهد. تقویت مهارت انسانی امام مسجد در جهت حفظ و افزایش رابطه اي قوي با مخاطبان حاضر در مسجد و حتی افراد محله از دیگر راهکارهاي افزایش اثربخشی مسجد است. عرضه الگو چه در ابعاد آراستگی ظاهري، معنویت باطنی و کردار مبتنی بر تقوا به همراه تلاش و پشتکار زیاد براي امام مسجد ضروري است.

یکی از شاخص هاي با اهمیت در بعد کیفیت تعاملات، مسئولیت محلی مسجد یا رعایت حقوق همسایگان است. متأسفانه در بسیاري از مساجد کشور به این قضیه عنایتی نمی شود و نتیجه آن، ایجاد نگرشی منفی نسبت به مقوله همجواري با مسجد است. از آنجا که در شرع مقدس اسلام تنها صدایی را که می توان از بلندگوي مسجد پخش کرد اذان است، پخش صداي قرائت قرآن، دعا و برخی مراسم از بلندگوي مساجد می تواند به عاملی در تضییع حقوق همسایگان مسجد بدل شود. به مدیران مساجد پیشنهاد می شود غیر از صوت اذان آن هم با صدایی خوش، هیچ صوتی از بلندگوي مساجد در محله ها پخش نشود.

شاخص مهم دیگر نداشتن رفتار حزبی یا قومی در مسجد است. با توجه به اینکه هر فردي سلیقه خاص سیاسی یا قومی دارد در وقایعی مانند انتخابات رسمی در کشور، طرفداري و جانبداري از فرد یا گروه خاص می تواند باعث ایجاد انشقاق یا کدورت در مأمومان مسجد شود. پیشنهاد می شود مدیران مساجد بویژه ائمه جماعت و واحدهاي فعال در مساجد از تبلیغات له یا علیه کاندیدایی در فضاي مسجد خودداري، و از سیاست زده کردن محیط مسجد پرهیز کنند.

نکته دیگري که می تواند به ارتقاي کیفیت خدمات و برنامه ها در مسجد منجر شود، همان گونه که در بعد کیفیت مجریان آمده است، تلاش براي ارتقاي کیفیت مجریان است. پیشنهاد می شود براي بهبود شاخص هاي کیفیت مجریان از استادان، سخنرانان و مداحان توانمند و مشهور دعوت به عمل آید و مؤذنان و مکبران خوش صدا در مسجد به قرائت اذان و دعا بپردازند.

مهمترین شاخصی که در بعد «در دسترس بودن» وجود دارد، مکان مسجد است. مکان یابی مناسب مساجد در محلات با در نظر گرفتن آسانی دسترسی به مساجد و مسجدمحور شدن محلات از مهمترین شاخص های مطرح در ارتقای کیفیت است. در این زمینه لازم است دستگاه هاي مربوط از جمله وزارت مسکن و شهرسازي و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، مکان یابی مناسبی براي مساجد را در طرح هاي توسعه شهري و روستایی مد نظر داشته باشند.

آخرین نکته در بعد کیفیت برنامه ها و خدمات مسجد توجه به وضعیت ظاهري و فیزیکی مسجد است. تأمین امکانات و تجهیزات مساجد از جمله وسایل سرمایشی و گرمایشی مناسب و حتی تجهیزات فناورانه روز مانند پروژکتور از پیشنهادهاي مربوط به این بخش است که می توان با کمک آنها به پخش برنامه هاي مسجد کمک کرد.

بعضی از شرایط، شرایط لازم و حداقلی براي حضور در مسجد است. رعایت شایسته نظافت و بهداشت مساجد از جمله این شرایط است؛ یعنی اگرچه ممکن است رعایت نظافت، بهداشت و خوشبویی مساجد باعث جذب مخاطب بیشتر نشود، مطمئناً باعث حذف عامل دفع مخاطب به دلیل نبود محیط نامناسب است.

یکی از آسیبها در بعد محسوسات در برخی مساجد، وجود تجملات برخلاف توصیه هاي شرع مقدس اسلام است. پیشنهاد می شود از تجملگرایی در مساجد به دلیل تعارض آن با توصیه هاي دین در این زمینه یعنی رعایت سادگی پرهیز شود.

نکته دیگري که بر آخرین بعد یعنی تنوع برنامه ها مبتنی است، تلاش براي تبدیل مساجد تک کارکردي به چندکارکردي از طریق افزایش تعداد برنامه هاي آنهاست. پیشرفت هاي فناوري و به وجود آمدن انواع سرگرمی ها همچون تلویزیون، رایانه و بازی هاي الکترونیکی ضرورت طراحی برنامه هاي جذاب خاص جوانان و نوجوانان را بیش از پیش نموده است. البته با توجه به محدودیت هاي فضاي عبادي مسجد می توان برخی از این برنامه ها را فقط توسط مدیران مسجد هدایت کرد و آنها را در خارج از مسجد و در فضاهاي مناسب همچون فضاهاي فرهنگی و ورزشی و با نظارت کافی اجرا نمود.

انتهای پیام/

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.